23 Ekim 2017 Pazartesi

AHLAT’IN YENİ KAYMAKAMI MUSTAFA AKGÜL GÖREVE BAŞLADI

Güney Osetya Çatışması Sorunu

21 Aralık 2014, 19:35
Bu makale 5560 kez okundu
Güney Osetya Çatışması Sorunu
Ünal Kızılağaç
 Giriş
Bölgesel ve uluslararası güçlerin merkezi halinde olan Güney Osetya, Gürcistan’ın kendi içerisinde sorunlu bir bölge olma özelliğini taşımaktadır. SSCB döneminde var olan şartlar gerekli ayrılıkçı hareketlerin baş göstermesi söz konusu olmadığından durgun bir dönem geçiren bölge, SSCB’nin dağılma sürecine girmesinin ardından bağımsızlık yönündeki hareketlenmeler kaçınılmaz olmuştur.
Kafkasya bölgesinde yaşanan Güney Osetya sorunu donmuş bir çatışma özelliği taşırken ateşkes sonucu taşıdığı donmuş çatışma kavramının sonucunda düşük ölçekli çatışma özelliği taşımaktadır.
Güney Osetya sorunu, başlarda Gürcistan’a bağlı bir sorun iken; kendi bağımsızlığını ilan eden Güney Osetya bölgesinin Gürcistan’dan ayrılarak bağımsız bir durumda olmaktansa Rusya Federasyonu’na (RF) bağlı Kuzey Osetya Özerk Cumhuriyeti ile birleşme ve Oset birliğini kurma hedeflerini gerçekleştirmek istemelerine dayanmaktadır. Osetlerin Gürcistan’dan ayrılma isteğinde bulunmaları Gürcistan tarafından, kendi toprak bütünlüklerinin ihlal edileceği gerekçesiyle reddedilmesi, sorunu bölgesel çatışmalara doğru itmekte; Rusya ve ABD’nin ise Güney Kafkasya’da Gürcistan üzerinden etkin olma yarışına girmeleri ise bu sefer sorunu uluslar arası bir çatışma haline sürüklemektedir.

Çatışmanın Tarihsel Analizi
Güney Osetya sorunu başlarda sosyal bir çatışma nedeni olarak gözükse de birincil taraflar dışında yani Gürcistan ve Osetler dışında Rusya, ABD ve Avrupa ülkeleri ile örgütlerin de katılımı ile çatışma artık uluslararasılaşmış bir neden ve düzeye bağlı olmaya başlamış. Yani etnik grup çatışması olan sosyal çatışmadan uluslar arası aktör odaklı çatışma nedeni uluslar arası düzey çatışmaya kaymıştır.
Orta Kafkaslarda, Kafkas dağlarının kuzey ve güney yamaçlarında hayatlarını sürdüren Oset halkı, Hint-Avrupa ırkına mensup olan İran kökenli bir Kafkas halkıdır. (Tavkul, 2002, s.77). Osetlerin en yakın atalarının ise İran-Ari kökenli bir göçebe halk olan Alan halkı olduğu kanıtlanmıştır. Rus haritalarında Osetlerin yaşadığı Kafkasya bölgesi yani diğer adıyla Kuzey Osetya, Alanya-Osetya adıyla anılmaktadır. (Alexandre, 2000, s.149). Rusya ile Gürcistan arasında yer alan, Kuzey ve Güney olarak ikiye bölünmüş olan Osetya’nın kuzey kısmı Rusya Federasyonu’na ait bir cumhuriyet iken, güney kısmı Gürcistan’a bağlı özerk bir bölge konumundadır.
Çatışan tarafların farklı kültürlere ait sosyal gruplardan ve etnik kimliklerden oluşmasından dolayı çatışmanın haritalanması da çatışan tarafların çatışma çözümüne hangi stillerle, çatışan tarafların nasıl karar alacağı ve nasıl bir yol izleyeceği de çatışan tarafların soruna yönelik izleyeceği yollar vardır.
Gürcistan da hayatlarını sürdüren Osetler, 13.-14. yüzyıllarda Moğol ordularının Kafkasya’yı işgali esnasında Kafkas dağarını aşarak Gürcistan’a gelmişlerdir. (Yanar, 2006: ss. 201-202) Fakat Gürcü tarihçiler, Güney Osetya bölgesinin tarihin her döneminde Gürcistan’ın bir parçası olduğunu, Osetlerin bu topraklara son iki yüzyıl içinde kuzeyden göç ettiklerini ileri sürmektedirler. Bundan dolayı da Oset bölgesinin Gürcistan dahilinde yer alan bir bölge olmasını iddia etmişlerdir.(Tavkul, 2002: s.65)

Çatışmanın Tarafları ve Tarafların Soruna Yönelik Stratejileri 
Güney Osetya sorunu, temelinde bir hayli karmaşık bir yapı içerisindedir. Güney Osetya sorunu bir taraftan etnik bir çatışmaya neden olurken, diğer taraftan Rusya’nın sorunun merkezinde yer alma çabası içine girmesi, sorunun etnik çatışma yönünü geri plana itmekte ve sorunu daha çok Rusya ile Gürcistan arasındaki mücadelenin bir aracına dönüştürmektedir. ABD ile Rusya arasındaki jeopolitik rekabetin yansıması ise, sorunun bir diğer boyutu olarak ortaya çıkmaktadır. (Ağacan, 2003: s.47).  ABD’nin de bu soruna müdahil olmasıyla sorun artık daha geniş çevrelere yayılmış. 
Uluslararasılaşan bu sorun jeopolitik açıdan artık sadece Karadeniz veya Kafkasya bölgelerini tek ilgilendiren bir sorun halinden çıkmış daha geniş çevrelere yayılma eğilimi göstermiş. Birincil, ikincil ve üçüncül tarafların bu sorunun taraflarını oluşturuyor. Bazı görüşlere göre, Amerikan destekli Tiflis hükümeti ile Rusya’nın karşı karşıya gelmesi; Rusya ile Amerika’nın Kafkaslardaki çıkar çatışmasının Gürcü özerk bölgeleri üzerinden olduğunu göstermektedir.(Kafkaslarda Yüksek Gerilim Hattı, Aydınlık, 2004:). Kafkas Tarafların çatışmalarından öncelikle Osetlerin, Rusya’nın, Gürcistan’ın ve ABD’nin yanı sıra Avrupa ülkelerinin ve Türkiye’nin de soruna ilişkin görüşleri ve sorunun çözümüne yönelik stratejileri olmuştur.
Güney Osetya’da ki otoriteler, taleplerini, ‘ulusların kendi kaderini tayin etme hakkına yani self- determinasyon hakkına dayandırmaktadırlar. Sovyetler zamanında da farklı kültürlere ait olan fakat tek bir Sovyet çatısı altında yaşamlarını Osetler, SSCB’nin yıkılmasının akabinde, bölünmüşlük hissini daha açık bir şekilde yaşamışlar ve kendilerine “neden bizim de - mesela Almanlar gibi - bir ulus olarak yeniden birleşme hakkımız yok?” sorusunu yöneltmeye başlamışlardır. ( Interview, Vladikavkaz, 2004: s.8)

Gürcistan
Rusya’yı Güney Osetya’ya askeri yardım yapmakla suçlayan Gürcistan yönetimi, sorunun çözümünde Rusya’nın dengelenmesi için Batılı güçlerin daha etkin olmalarını istemiş, bu doğrultuda diplomatik girişimler başlamıştır. Gürcistan birincil grupta olması ve sosyal bir çatışma sebebinin ana odağında yer alması yani etnik sorunun kaynağının kendine ait olmasından dolayı ABD ile bir işbirliğine gitmeye kalkışmış ve baykuş stilini uygulama kararı almıştır. 
AB’nin güvenlik ve savunma politikasından sorumlu Javier Solana ile de görüşen Khaindrava, AB’nin soruna yönelik arabuluculuğunu Gürcistan’ın reddetmeyeceğini ifade etmiştir. (Fuller, Seex EU, 2004: sayı 36)
Gürcistan burada birincil diplomasi uygulaması ile BM Barış Gücü, BDT Barış Gücü Kuvvetleri; AGİT arabulucuk girişimleri çatışma tarafları arasındaki görüşmelerde ve AB’nin üçüncü taraf olarak müdahalesi birincil diplomasi öncülüğünde yapılan girişimlerdir.
Gürcistan, Rusya’yı devamlı ayrılıkçı bölgelere ve kendi tarafına yakın olanlara karşı çifte standart uyguladığı için eleştirmiştir ve bu eleştirinin odak noktasını da Rusya, 2004 Eylül’ündeki Beslan faciasından sonra, Larsi kontrol noktasındaki Rusya’nın Gürcistan ile olan Larsi sınır noktasını kapatması, bölgesel ticaretin Güney Osetya üzerinden gerçekleşmesine sebep olmuş, Güney Osetya üzerinden gerçekleşen mal ve insan trafiği artmıştır.
Gürcistan da ikincil diplomasi çabaları ise 1990 yılında günümüze kadar devam etmekte ve özellikle Güney Osetya sorununun çözümünde uluslar arası bir durum ile karşı karşıya kalmasının sonuçları karşılık bulmuştu. Gürcistan’da Güney Osetya çatışmasının çözümü konusunda faaliyet gösteren bazı STK lar vardır. Bu STK’lar Grcü-Oset çatışmasının çözümüne katkı yapmışlardır. 
Sonuç olarak, Güney Osetya sorununda ayrılıkçı hareketi desteklediği için Rusya’yı suçlayan Gürcistan yönetimi, toprak bütünlüğünü sağlamayı amaç edinmiş; bu amacını gerçekleştirmek için de Batı Avrupa’nın ve ABD’nin bölgede daha fazla etkili olmalarını ve Rusya’yı dengelemelerini talep etmiştir.

Üçüncü Ülkelerin Soruna Yaklaşımı
Güney Osetya sorunun asıl tarafları her ne kadar Gürcistan ve Osetya olarak bilinse de Rusya ve ABD’nin de olaya müdahil olmasıyla beraber sorun artık uluslar arası bir ortama yayılmaya başlanmıştı. Rusya Osetleri desteklemesine rağmen bunu inkar etmiş buna karşın ABD de Gürcistan’a karşı yardım kampanyaları yapmaya başlamıştı. Bu yardımlar hem ABD’yi hem de Rusya’yı soruna taraf yapmıştı. Olaya müdahil olan üçüncü gruplardan biride Avrupalı devletler ve AGİT’ti. 
Rusya soruna sonradan müdahil olan ve soruna yakın bir coğrafyada alması dolayısıyla sorunla içi içe olan bir devlettir. Rusya’nın burada Osetleri desteklemesinin ana sebeplerinden biride ABD’nin Gürcistan destekçisi olasıdır. Rusya çatışma çözümü stratejilerinden köpek balığı stratejisini uygulama yoluna gitmiş ya Osetleri kendi safına çekip kazanacak ABD ye karşı ya da ABD ye karşı mağlup olacaktı.
Rusya Güney Setlerle olan ilişkisini ve iletişimini Güney Osetlere mali yardımlarla göstermiş. Buna karşın Rusya Federasyonunun Güney Ostlere karşı kendi himayelerine girmeleri konusunda ki teklifi Güney Oset yöneticileri tarafından olumsuz karşılandı. Bu olumsuz yanıtın asıl nedeni bağımsızlık mücadelesinde Kuzey Osetyada Rusyanın zorluk çekeceği düşüncesi olmuştur. Osetlerinde zaten Oset birliğini gerçekleştirme hedefleri vardı ve bu birlik gerçekleştiği takdirde Osetler Rus himayesini kabul edecek miydi veya Rusya’yı ne kadar tanıyacaktı buda bir soru işareti olarak karşımıza çıkabilirdi. Ama sonuç ne olursa olsun Osetlerin Rusya Federasyona bağlı olması bir aracın ötesine geçemeyecekti bu bir amaç kesinlikle olamayacaktı. ( Kotchikian, 2004: s.40)
Osetlerin aksine ABD tarafında olan Gürcistan Ruslar ile dengeyi yakalamak için ABD den mali destek alıp dengede kalmak istemiştir. ABD Gürcistan’ın mali güvenliğini korumanın yanında sınır güvenliğini de üstlenmeyi kabul etmiştir. ABD de Rusya gibi soruna sonradan müdahil olmuş ve sorunun çözüm stillerinden köpekbalığı stilini kullanmıştır.
Avrupa devletleri Osetya sorununa karşı teker teker değil de ortak kararla hareket etmeyi tercih etmişlerdir. Avrupalı devletler ABD ve Rusya’nın aksine taraf tutmaktansa bölgede hâkim olma düşüncesinde olmayı tercih etmektedir. Örgütler nezdinde hâkimiyet kurmaya çalışan Avrupa devletleri bu örgütlerden de en çok AGİT’i kullanarak hedefine ulaşmaya çalışmış.
Türkiye’nin ise bu sorun hakkında ki tutumu ise Gürcistan’ın toprak bütünlüğü bozulmadan sorunun bir an evvel barışçıl yollarla çözüme kavuşturulmasını sağlamaktı. (Saakaşvili’den Acara’ya Yatırım Çağrısı, Hürriyet, Mayıs 2004) Gürcistan’ın buradaki konumu Türkiye açısından oldukça önemlidir. Zira Türkiye Gürcistan’ın toprak bütünlüğünü savunurken topraklarında da çok sayıda Oset barındırmaktaydı. Türkiye Gürcistan’ın yanında yer almak ile zaten otomatik olarak ABD yanlısı bir politika izlemişti.

Sonuç
Temelinde osetler ile Tiflis arasında olan sorun zamanla bölgesel bir sorun olmaktan çıkıp birincil ve üçüncü taraflarında olaya müdahil olması sonucu olay uluslar arası bir sorun haline gelmiştir. Bu durum bir zaman sonra artık Rusya ile ABD arasında bir etkinlik savaşına dönüşmeye başladı.
Çatışmaya müdahale bulunan üçüncü taraflar negatif barış ve pozitif barış ayrımıyla karşı karşıyadırlar. Zira Türkiye ve Avrupa devletleri şiddetin bir an evvel son bulması isterken pozitif barışı desteklerken; Rusya ve ABD negatif barışla kendi çıkarları doğrultusunda gerekirse şiddet olabilir düşüncesi ile hareket etmişler.
Sorunun yakın zaman içerisinde çözüme kavuşması imkânsızdır. Çünkü gün ye ayrılmışlar. Türkiye ve Avrupa ülkeleri pozitif barışı desteklerken ABD ve Rusya ise negatif barış çizgisinde kalmayı tercih etmişlerdir. Kafkasya’da Rus etkinsin devam ettirilmesi için Rusya’nın çabası ve Gürcistan’ı kendi safına çekme düşüncesi olan bir süper güç ABD arasındaki çıkar çatışmaları ve olayın çerçevesini değiştirmeye çalışan Avrupa devletleri ve örgütlerle iş kısa zamanda içinden çıkılacak bir durum halinden çıkmıştır.
Sonuçta, hiçbir taraf talebinden ve amacından vazgeçmemekte; yetkin bir arabulucunun olmayı da durumu zaman zaman yoğun çatışmaya götürmektedir. Bu bağlamda, Avrupa ülkeleri AGİT ve AB aracılığıyla durumu yatıştırma konusunda yetersiz kalmakta ve Rusya’yı doğrudan karşılarına almak istememektedir. Aynı şekilde ABD de doğrudan Rusya ile karşı karşıya kalmak istememekte; ancak bir taraftan da Gürcistan’a askeri ve teknik yardım sağlayarak destek olmaktadır.

Ünal KIZILAĞAÇ
Çankırı Karatekin Üniversitesi
Uluslar arası İlişkiler Bölümü




KAYNAKÇA
 Tavkul, Ufuk, Etnik Çatışmaların Gölgesinde Kafkasya, (İstanbul: Ötüken Yayıncılık, 2002).
 Mert, Okan, Türkiye’nin Kafkasya Politikası ve Gürcistan, (İstanbul: IQ Yayıncılık, 2004).
 Ağacan, Kamil, “Saakaşvili’nin Güney Osetya Operasyonu: Bir Hipotezin Tezi”, Stratejik Analiz, Cilt: 5, Sayı: 54, Ekim 2004.
 Akkan, Faruk, “Osetya Üzerinden Nüfuz Savaşı”, Aksiyon, Say›: 587, 06 Mart 2006; (http://www.aksiyon.com.tr/detay.php?id=23504).
 http://www.bbc.co.uk/turkish/europe/story/2006/11/061113_southossetia.shtml
 http://www.circassiancanada.com/tr/arastirma/guney_osetyada neler_oluyor.htm
    Yorum yazmak için sitenin üst kısımdan giriş yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen olun!
banner26
HAVA DURUMU
Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
Yeni Sitemizi Nasıl Buldunuz?

NAMAZ VAKİTLERİ
Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
EN ÇOK YORUMLANANLAR
BUGÜN
BU HAFTA
BU AY
SPOR TOTO SÜPER LİG
Tür seçiniz:
e-gazete
  • AHLAT GAZETESİ-2 - ahlat haber, ahlat haberleri, adilcevaz haber, tatvan haber, bitlis haber, selcuklu mezarlıkları, ahlat belediyesi, ahlat bastonu - 01 Şubat 2015 Manşeti
KARİKATÜR
SENDE YAZ
Ziyaretçi Defteri
Ziyaretçi Defteri

Siz de yazmak istemez misiniz?

Ziyaretçi Defteri
ARŞİV